Achtergrond informatie
 

Religieuze feesten
en tijdrekening in de islam

  De islam kent vele vieringen en hoogtijdagen, die alle een serieuze ondertoon hebben. Daarvan zijn er slechts twee "echte" feesten: het Offerfeest en het Suikerfeest.
 
Volgens de Koran zijn de zon en de maan geschapen door Allah. De maan geeft de tijdmaat aan. De data van de vieringen worden bepaald door de islamitische kalender, de Hijra.
 
  De tijdrekening
Een van de, voor westerlingen, meest opvallende verschijnselen rond islamitische feesten is dat de data van de vieringen verschuiven door de jaren. Dat komt doordat het islamitische kalenderjaar korter is dan het christelijke (Gregoriaanse).
 
De kalender die wij in het westen gebruiken is in 1582 ingevoerd door Paus Gregorius XIII. In de loop van de tijd (16e tot begin 20e eeuw) is deze in de gehele westerse wereld in gebruik genomen.
 
De Gregoriaanse kalender is een correctie van de oude Romaanse (of Juliaanse) kalender, die al door de Romeinen werd gebruikt. Het is een zonnekalender. De lengte van een jaar wordt bepaald door één omloop van de aarde om de zon.
 
Dagen van de week
Naam:Betekenis
yaum al-ahadEerste dag
yaum al-ithnaynaTweede dag
yaum ath-thalatha'Derde dag
yaum al-arba'aVierde dag
yaum al-khamisVijfde dag
yaum al-jum'aVerzameldag
yaum as-sabtSabbatdag
 
Opmerking: De 'Verzameldag' is
Vrijdag. Op deze dag komen de
moslims bij elkaar voor hun ere-
dienst en de prediking in de
moskee, net zoals de joden op
zaterdag en de christenen op
zondag doen.
De islamitische jaartelling begint met de vlucht van Mohammed uit Mekka naar Medina, op 15 of 16 juli 622 (De verschillende bronnen wijken op dit punt van elkaar af). Die gebeurtenis wordt de Hijra genoemd. De islamitische kalender wordt daarom Hijra-kalender genoemd.
 
Het islamitische jaar telt 12 maan-maanden en is daardoor ongeveer 11 dagen korter dan het zonnejaar. Dit houdt in dat de islamitische jaartelling langzaam inloopt op de christelijke. Dat is te merken aan het feit dat de Ramadan, het Suikerfeest en het Offerfeest ieder jaar anderhalve week vroeger vallen.
 
Net als in de Gregoriaanse kalender heeft de Hijra-kalender weken van elk zeven dagen. Christenen en moslims geloven dat God de aarde in zes dagen heeft geschapen en dat God rustte op de zevende dag.
 
 
 
  De feesten
Hier volgt een overzicht van de islamitische feesten in chronologische volgorde van de Hijra-kalender. De overeenkomende data volgens de christelijke kalender verschillen per jaar, zie ook het overzicht van islamitische feest- en hoogtij­dagen in de komende tijd.
 
De beschrijving is heel beknopt gehouden.
 
 
 
Maanden van de Hijra kalender
Naam:(vermoedelijke)
Betekenis:
Aantal
dagen:
MuharramHeilige maand
30
SafarMaand die leeg is
29
Rabi'
al-Awwal
Eerste
lentemaand
30
Rabi'
al-Akhir
Tweede
lentemaand
29
Jumada
'l-Ula
Eerste droge
maand
30
Jumada
'l-Akhira
Tweede droge
maand
29
RajabVereerde maand
30
Sha'banMaand der
verdeeldheid
29
RamadanMaand van
de grote hitte
(vastenmaand)
30
ShawwalJachtmaand
29
Dhu 'l-Qa'daRustmaand
30
Dhu 'l-HijjaBedevaartsmaand
29/30
Een jaar heeft 354 of 355 dagen

Muharram
(Islamitisch nieuwjaar)

 
Datum: 1 Muharram.
Het exacte begin is afhankelijk van het verschijnen van de sikkel van de nieuwe maan. Op de eerste dag van de islamitische maand Muharram herdenken moslims dat de profeet Mohammed en zijn volgelingen in het jaar 622 de stad Mekka verlieten en naar Medina verhuisden. Het is een kerkelijke feestdag.
 


Asjoera (De tiende dag)
 
Datum: 10 Muharram.
Asjoera is de tiende dag van de eerste maand van het islamitische jaar: Nadat op 1 Muharram in de moskee het kerkelijke jaar is begonnen, wordt op deze dag pas echt nieuwjaar gevierd.
 

 
  Id-ul-Maulid (Geboortedag van Mohammed)
 
Datum: 12 Rabi al-Awwal.
Op deze dag vieren moslims de geboortedag van de profeet Mohammed. Mohammed werd geboren in ± 570 van onze jaarrekening. Die gebeurtenis wordt door alle moslims uitbundig gevierd. Er wordt speciaal (zoet) eten bereid en gezongen en de gelovigen gaan 's avonds naar de moskee. Daar wordt dan gesproken over de profeet, over de islam, en er wordt uit de Koran gelezen.
 


Lailat-ul-Meraj (Hemelvaart van Mohammed)
 
Datum: 27 Rajab.
Deze wonderlijke gebeurtenis wordt 's avonds in de moskee herdacht, in de "gezegende nacht". De aartsengel Jibrail (GabriŽl) nam Mohammed in Mekka bij de arm, toen deze lag te slapen voor de moskee. Voor de poort van de moskee stond een wit rijdier. Het dier, Buraak, had vleugels aan zijn hoeven, waarmee het zich voortbewoog. Buraak vloog samen met Mohammed en Jibrail naar Jeruzalem.
Op de berg van de tempel stopte Jibrail. Op het plein boven op de heuvel zaten Mozes, Jesaja, Jezus en nog vele andere profeten. Na met hen gebeden te hebben klom Mohammed met behulp van een ladder naar de zeven hemelen. In de zevende, hoogste hemel zag hij Allah, de allerhoogste. Daarna keerde hij terug naar Mekka, waar niemand zijn verhaal geloofde.
 
Deze overlevering heeft ervoor gezorgd dat voor moslims Jeruzalem de heiligste stad is na Mekka.
 


Lailat-ul-Baraat (Nacht van de Lotsbezegeling)
 
Datum: 14 Sha'ban.
Allah stelt in deze nacht vast wie er in het komende jaar zullen sterven en wie er geboren zullen worden. Het is een nacht van gebed en meditatie. Deze kerkelijke gebeurtenis wordt ook wel nacht van de vergeving genoemd, er wordt aan Allah gevraagd de gestorven hun zonden te vergeven. In de moskee wordt gebeden ter voorbereiding van de vastenmaand, die twee weken later begint.
 


Ramadan (Vastenmaand)
 
Maansikkel Datum: 1-29/30 Ramadan.
Ramadan is een speciale maand in de islamitische kalender. Tussen de schemering vóór zonsopkomst en ná zonsondergang wordt gevast. De vast begint als er genoeg licht is om het verschil tussen een zwarte en een witte draad te zien.
 
Moslims gedenken in deze maand dat de profeet Mohammed de eerste van de openbaringen ontving die samen de Koran vormen.
 
De maand Ramadan begint met het verschijnen van de nieuwe maansikkel aan de hemel. Vanaf dat moment mogen volwassen moslims de hele maand, tussen zonsopgang en zonsondergang, niet eten, drinken, roken of seksuele omgang hebben. Als het donker is, na het breken van de vasten (de iftaar), is het feest.
 
Het vasten wordt gezien als vorm van zuivering van de ziel en dank aan Allah voor alles wat hij gegeven heeft; het leert zelfdiscipline.
Kinderen beginnen vanaf hun tiende of twaalfde jaar af en toe een paar dagen mee te doen. Op hun vijftiende wordt
verwacht dat ze de hele maand vasten.
Zwangere of zogende vrouwen, zieken en reizigers zijn vrijgesteld van vasten, maar moeten de gemiste dagen later wel inhalen.
 


Lailat-ul-Qadr (Nacht van de beslissing)
Nacht van de beslissing  
Datum: 27 Ramadan.
Dit is de allerheiligste nacht van de vastenmaand Ramadan. Andere namen zijn: 'de nacht van de macht', 'de waardevolle nacht' of 'nacht van de goddelijke beschikking'. Soms wordt het ook vertaald als 'nacht van de goddelijke maat der dingen'.
Iedereen kijkt uit naar deze nacht. Velen geloven dat ze in deze nacht een visioen zullen krijgen of Allah zullen ontmoeten op een bovennatuurlijke manier. Dit is voor hen het hoogtepunt van de vastenmaand.
 


Id-al-Fitr (Suikerfeest)
 
Zoete lekkernijen op het Suikerfeest Datum: 1 Sjawwal.
Het Suikerfeest, Id-al-Fitr, is het feest van het breken van de vasten aan het einde van de Ramadan. Het exacte begin is, net als het begin van de Ramadan, afhankelijk van het verschijnen van de sikkel van de nieuwe maan. Het Suikerfeest wordt ook wel het kleine feest genoemd.
Het feest begint al bij zonsondergang op de laatste dag van Ramadan. Het is de uitbundigste gebeurtenis in het islamitische jaar en duurt officieel drie dagen. Het is een tijd om alle familieleden te bezoeken, uitgedost in mooie feestkleding.
 


Bedevaart naar Mekka (Id-ul-Hajj)
 
Ka'aba Datum: 1-10 Dhu 'l-Hijja.
De Hajj is de jaarlijkse bedevaart naar Mekka die iedere volwassen moslim die daartoe de middelen heeft tenminste één maal in zijn leven moet verrichten.
Het is één van de vijf zuilen van de islam. De Hajj is daarom heel belangrijk.
De Hajj brengt de moslim naar de plaats waar Mohammed de islam heeft gepredikt. De relatie met de persoon van Mohammed, maar ook met duizenden andere moslims, zijn voor de pelgrims belangrijke aspecten van de Hajj.
 
Tijdens de Hajj wordt een aantal rituelen uitgevoerd:
• De pelgrims bezoeken de grote moskee in Mekka voor de Tawaf. De pelgrims lopen zeven maal om de Ka'aba heen. Links van de ingang van de Ka'aba bevindt zich de Zwarte Steen, die volgens een overlevering ooit wit was, maar door de zonden van de mens zwart werd. Deze steen moet men aanraken of kussen.
• Een ander ritueel heet sa'i. De pelgrims lopen zevenmaal tussen de heuvels Safa en Marwah heen en weer. Ze herdenken Hagar die naar water zocht toen ze door Abraham was weggestuurd. Toen Hagar de bron bemerkte noemde zij die Zamzam. De pelgrims drinken er tijdens de bedevaart uit. Velen nemen flessen Zamzam-water mee naar huis, ook vanwege de geneeskrachtige werking die er aan wordt toegeschreven.
• Na dit ritueel luistert men naar een preek van de Qadi (islamitische rechter) van Mekka.
• Er is een dag van bezinning en gebed. Hiervoor gaan de pelgrims naar de hoogvlakte Arafat, ca. 30 km ten oosten van Mekka.
Rituele steniging van de duivel • Een ander ritueel is Jamrah, het 'stenigen van de duivel'. De pelgrims gooien steentjes naar een muur die de satan verbeeldt. De steentjes zijn de avond ervoor verzameld, na de tijd van bezinning en gebed.
Opmerking: Oorspronkelijk werden de steentjes naar drie zuilen gegooid. Die zuilen zijn in 2004 vervangen door een lange stenen muur, nadat er een aantal jaren achter elkaar pelgrims waren omgekomen in het gedrang.
 
Ihram: Kleding voor de Hajj  
Tijdens de Hajj dragen de pelgrims speciale kleding, de Ihram. Voor mannen bestaat deze uit twee ongenaaide witte doeken. De ene wordt om de taille geslagen, de andere om de schouder. Voor vrouwen zijn er geen speciale kledingvoorschriften.
 
De rituelen van de Hajj nemen drie dagen in beslag.
 
Tijdens de Hajj zijn er soms wel 2 miljoen mensen gedurende enige dagen bij elkaar. Men overnacht in grote tentenkampen.
 
Na afloop van de Hajj brengen veel pelgrims een bezoek aan Mohammeds graf in Medina.
 
Moslims die de Hajj hebben voltooid worden Hajji genoemd, zowel mannen als vrouwen. In de eigen kring staan deze moslims in hoog aanzien.
 


Offerfeest (Eid Al-Adha)
 
Datum: 10-12 Dhu 'l-Hijja.
Het Offerfeest wordt gevierd aan het einde van de bedevaart naar Mekka. Het is het belangrijkste feest van de islam. Het Offerfeest wordt ook 'Feest van Ibrahim' (Abraham) of Schapenfeest genoemd.
 
Men herdenkt dat Ibrahim door Allah gevraagd werd om zijn zoon (Ismaël) te offeren. Toen Ibrahim zijn zoon met een mes wilde doden, kwam er een engel die zei dat een schaap de plaats van Ismaël mocht innemen.
Opmerking: De naam van de zoon die geofferd moest worden wordt in de Koran overigens niet genoemd. Men neemt aan dat het Ismaël was, mogelijk omdat die de eerstgeborene was.
Op de eerste dag van het Offerfeest slacht iedere moslim die er geld voor heeft een schaap, geit, koe, os, buffel of kameel. Het vlees wordt in drie delen verdeeld. Een deel is voor de familie, een deel is voor de buren of vrienden en een deel is voor de armen.
 
 

Versie: 22 januari 2010